بارداری و فیبروم رحم؛ آیا وجود فیبروم مانع بارداری می‌شود؟

بارداری و فیبروم رحم؛ آیا وجود فیبروم مانع بارداری می‌شود؟
بارداری و فیبروم رحم
فیبروم رحم (Uterine Fibroid یا Leiomyoma) شایع‌ترین تومور خوش‌خیم دستگاه تناسلی زنان است که از تکثیر سلول‌های عضله صاف رحم منشأ می‌گیرد. این توده‌ها سرطانی نیستند و در بسیاری از زنان بدون علامت باقی می‌مانند. شیوع فیبروم در سنین باروری حدود ۲۰ تا ۴۰ درصد برآورد شده است و با افزایش سن تا قبل از یائسگی، شیوع آن بیشتر می‌شود.
بسیاری از زنان مبتلا به فیبروم، بارداری طبیعی و موفقی را تجربه می‌کنند؛ با این حال، بسته به اندازه، تعداد و محل فیبروم، ممکن است بر باروری یا روند بارداری تأثیر بگذارد.
آیا فیبروم باعث ناباروری می‌شود؟
وجود فیبروم به‌تنهایی به معنای ناباروری نیست. تنها ۲ تا ۳ درصد موارد ناباروری مستقیماً به فیبروم نسبت داده می‌شود. بیشترین تأثیر بر باروری مربوط به فیبروم‌های زیرمخاطی (Submucosal Fibroids) است که حفره رحم را تغییر شکل می‌دهند.
فیبروم می‌تواند از طریق مکانیسم‌های زیر شانس بارداری را کاهش دهد:
تغییر شکل حفره رحم و اختلال در لانه‌گزینی جنین
انسداد دهانه لوله‌های رحمی
اختلال در خون‌رسانی آندومتر
کاهش پذیرش آندومتر برای لانه‌گزینی
افزایش انقباضات غیرطبیعی رحم
در مقابل، بسیاری از فیبروم‌های زیرسروزی (Subserosal) که در سطح خارجی رحم قرار دارند، معمولاً تأثیر قابل توجهی بر باروری ندارند.
انواع فیبروم و تأثیر آنها بر بارداری
۱. فیبروم زیرمخاطی (Submucosal)
بیشترین تأثیر بر باروری
افزایش خطر سقط جنین
کاهش موفقیت IVF
معمولاً در صورت علامت‌دار بودن یا تغییر شکل حفره رحم، نیاز به درمان دارد.
۲. فیبروم داخل دیواره رحم (Intramural)
بسته به اندازه و میزان تغییر شکل حفره رحم، ممکن است بر باروری اثر بگذارد.
فیبروم‌های بزرگ (معمولاً بیش از ۴ تا ۵ سانتی‌متر) احتمال بروز عوارض را افزایش می‌دهند.
۳. فیبروم زیرسروزی (Subserosal)
معمولاً تأثیر اندکی بر باروری دارد.
در اغلب موارد نیازی به جراحی قبل از بارداری ندارد، مگر اینکه بسیار بزرگ یا علامت‌دار باشد.
آیا فیبروم در دوران بارداری رشد می‌کند؟
رشد فیبروم در بارداری قابل پیش‌بینی نیست. به دلیل تغییرات هورمونی، به‌ویژه در سه‌ماهه اول، برخی فیبروم‌ها ممکن است بزرگ‌تر شوند، اما بسیاری از آنها تغییر محسوسی نمی‌کنند یا حتی پس از زایمان کوچک‌تر می‌شوند.
عوارض احتمالی فیبروم در دوران بارداری
وجود فیبروم، به‌ویژه اگر بزرگ یا متعدد باشد، ممکن است با افزایش خطر برخی عوارض همراه باشد:
درد ناشی از دژنراسیون قرمز (Red Degeneration) که شایع‌ترین عارضه فیبروم در بارداری است.
خونریزی در اوایل بارداری
سقط خودبه‌خودی
زایمان زودرس
پارگی زودرس پرده‌های جنینی (PROM)
محدودیت رشد جنین (در برخی موارد)
قرارگیری غیرطبیعی جنین (بریچ یا عرضی)
جداشدگی زودرس جفت
افزایش احتمال سزارین
خونریزی پس از زایمان (Postpartum Hemorrhage)
لازم به ذکر است که بیشتر زنان مبتلا به فیبروم، بارداری موفق و نوزاد سالم خواهند داشت و این عوارض در همه بیماران رخ نمی‌دهد.
تشخیص فیبروم در بارداری
تشخیص معمولاً با سونوگرافی انجام می‌شود. در طول بارداری، پزشک اندازه، محل و تغییرات فیبروم را در ویزیت‌های دوره‌ای ارزیابی می‌کند تا در صورت بروز عوارض، اقدامات لازم انجام شود.
آیا فیبروم در دوران بارداری نیاز به جراحی دارد؟
در اغلب موارد خیر.
میومکتومی در دوران بارداری به دلیل خطر خونریزی شدید، معمولاً انجام نمی‌شود و تنها در شرایط بسیار خاص مانند:
پیچ‌خوردگی فیبروم پایه‌دار
درد شدید و مقاوم به درمان
نکروز یا عوارض تهدیدکننده سلامت مادر
ممکن است جراحی مدنظر قرار گیرد.
آیا هنگام سزارین می‌توان فیبروم را برداشت؟
به طور معمول، میومکتومی هم‌زمان با سزارین توصیه نمی‌شود؛ زیرا خطر خونریزی شدید را افزایش می‌دهد. با این حال، در برخی شرایط منتخب، مانند فیبروم پایه‌دار یا فیبرومی که مانع بسته شدن برش رحم یا خروج جنین باشد، جراح باتجربه ممکن است تصمیم به برداشت آن بگیرد.
آیا قبل از بارداری باید فیبروم درمان شود؟
در شرایط زیر، ممکن است پزشک درمان یا جراحی را پیش از بارداری توصیه کند:
فیبروم زیرمخاطی
تغییر شکل حفره رحم
ناباروری یا سقط مکرر مرتبط با فیبروم
فیبروم‌های بزرگ و علامت‌دار
رشد سریع فیبروم یا دردهای شدید
تصمیم‌گیری باید بر اساس سن بیمار، تمایل به بارداری، محل و اندازه فیبروم و سابقه باروری انجام شود.
توصیه‌های مهم برای زنان باردار مبتلا به فیبروم
مراقبت‌های دوران بارداری را به‌طور منظم انجام دهید.
[05/05/1405 09:15 ق.ظ] برهانی: در صورت درد شدید شکم، خونریزی یا کاهش حرکات جنین، فوراً به پزشک مراجعه کنید.
از مصرف خودسرانه داروها خودداری کنید.
برنامه زایمان باید با توجه به اندازه و محل فیبروم توسط متخصص زنان تعیین شود.
جمع‌بندی
فیبروم رحم یکی از شایع‌ترین بیماری‌های خوش‌خیم زنان در سنین باروری است. اگرچه برخی فیبروم‌ها می‌توانند بر باروری یا روند بارداری تأثیر بگذارند، اکثر زنان مبتلا به فیبروم بارداری طبیعی و موفقی را تجربه می‌کنند. ارزیابی دقیق محل، اندازه و تعداد فیبروم‌ها پیش از بارداری و پیگیری منظم در دوران بارداری، بهترین راه برای کاهش عوارض احتمالی و حفظ سلامت مادر و جنین است.
منابع علمی
Williams Obstetrics, 27th Edition
Williams Gynecology, 5th Edition
Berek & Novak's Gynecology, 16th Edition
American College of Obstetricians and Gynecologists
Society for Maternal-Fetal Medicine
Royal College of Obstetricians and Gynaecologists
این مقاله با استناد به منابع معتبر بین‌المللی و راهنماهای به‌روز تدوین شده و برای انتشار در وب‌سایت تخصصی زنان مناسب است.