خونریزی غیرطبیعی رحم چیست؟
خونریزی غیرطبیعی رحم (Abnormal Uterine Bleeding یا AUB) به هر نوع خونریزی گفته میشود که از نظر زمان، مدت، مقدار یا دفعات با قاعدگی طبیعی تفاوت داشته باشد. این مشکل یکی از شایعترین دلایل مراجعه خانمها به متخصص زنان است و ممکن است در هر سنی، از بلوغ تا یائسگی، دیده شود.
تشخیص علت خونریزی اهمیت زیادی دارد، زیرا میتواند ناشی از یک اختلال هورمونی ساده یا نشانهای از بیماریهای مهمتری مانند پولیپ، فیبروم یا حتی سرطان رحم باشد.
قاعدگی طبیعی چگونه است؟
به طور معمول:
فاصله بین دو قاعدگی: ۲۱ تا ۳۵ روز
مدت خونریزی: ۲ تا ۷ روز
میزان خونریزی: حدود ۳۰ تا ۸۰ میلیلیتر
نیاز به تعویض نوار بهداشتی هر ۳ تا ۴ ساعت
هر تغییری خارج از این محدوده، نیازمند بررسی توسط متخصص زنان است.
چه خونریزیهایی غیرطبیعی محسوب میشوند؟
موارد زیر از انواع خونریزی غیرطبیعی رحم هستند:
خونریزی بسیار شدید
خونریزی بیش از ۷ روز
قاعدگیهای با فاصله کمتر از ۲۱ روز
قاعدگیهای با فاصله بیشتر از ۳۵ روز
لکهبینی بین دو قاعدگی
خونریزی بعد از رابطه جنسی
خونریزی پس از یائسگی
خونریزی نامنظم و غیرقابل پیشبینی
علل خونریزی غیرطبیعی رحم
متخصصان زنان از طبقهبندی PALM-COEIN برای یافتن علت استفاده میکنند.
۱. پولیپ رحم
پولیپها تودههای خوشخیمی هستند که از پوشش داخلی رحم ایجاد میشوند و معمولاً باعث لکهبینی یا خونریزیهای نامنظم میشوند.
۲. آدنومیوز
در این بیماری، بافت داخلی رحم وارد عضله رحم میشود و معمولاً باعث:
قاعدگیهای بسیار دردناک
خونریزی شدید
بزرگ شدن رحم
میشود.
۳. فیبروم (میوم رحم)
فیبرومها شایعترین تومور خوشخیم رحم هستند و بسته به محل و اندازه ممکن است باعث:
خونریزی شدید
طولانی شدن قاعدگی
درد لگن
فشار روی مثانه
شوند.
۴. ضخیم شدن آندومتر یا سرطان رحم
در خانمهای بالای ۴۵ سال یا زنان یائسه، خونریزی ممکن است اولین علامت سرطان آندومتر باشد؛ به همین دلیل بررسی سریع ضروری است.
۵. اختلالات تخمکگذاری
یکی از شایعترین علل خونریزی غیرطبیعی در سنین باروری است.
مواردی مانند:
سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS)
استرس شدید
کاهش یا افزایش وزن ناگهانی
ورزش حرفهای
اختلالات هورمونی
میتوانند باعث بینظمی قاعدگی شوند.
۶. بیماریهای تیروئید
کمکاری یا پرکاری تیروئید ممکن است باعث:
قاعدگی نامنظم
خونریزی شدید
قطع قاعدگی
شود.
۷. اختلالات انعقادی
در برخی خانمها، بیماریهای انعقادی مانند بیماری فونویلبراند باعث خونریزیهای شدید از اولین قاعدگی میشوند.
۸. داروها
برخی داروها باعث خونریزی میشوند، از جمله:
داروهای رقیقکننده خون
داروهای هورمونی
تاموکسیفن
برخی داروهای ضدافسردگی
چه کسانی بیشتر در معرض خطر هستند؟
سن بالای ۴۵ سال
چاقی
دیابت
فشار خون بالا
سندرم تخمدان پلیکیستیک
مصرف تاموکسیفن
سابقه خانوادگی سرطان رحم یا روده بزرگ
یائسگی
چه زمانی باید سریعاً به پزشک مراجعه کنیم؟
در صورت وجود هر یک از موارد زیر، مراجعه فوری ضروری است:
خونریزی به حدی که هر ساعت یک نوار بهداشتی کاملاً خیس شود.
احساس ضعف، سرگیجه یا غش
تنگی نفس
تپش قلب
رنگپریدگی
خونریزی بعد از یائسگی
خونریزی همراه با درد شدید شکم
پزشک چگونه علت را تشخیص میدهد؟
پس از شرح حال و معاینه، ممکن است اقدامات زیر انجام شود:
آزمایشها
CBC
تست بارداری
TSH
پرولاکتین
آزمایش انعقادی
بررسی ذخایر آهن
تصویربرداری
سونوگرافی واژینال
سونوگرافی شکمی
سونوهیستروگرافی در موارد خاص
اقدامات تشخیصی
نمونهبرداری از آندومتر
هیستروسکوپی
درمان خونریزی غیرطبیعی رحم
درمان به علت بیماری، سن بیمار و تمایل به بارداری بستگی دارد.
درمان دارویی
قرصهای هورمونی
پروژسترون
قرصهای جلوگیری از بارداری
دستگاه داخل رحمی میرنا (Mirena)
ترانگزامیک اسید
داروهای ضدالتهاب مانند ایبوپروفن در برخی بیماران
درمان جراحی
در صورت عدم پاسخ به درمان دارویی یا وجود مشکلات ساختمانی ممکن است انجام شود:
برداشتن پولیپ
میومکتومی
هیستروسکوپی درمانی
کورتاژ تشخیصی در موارد خاص
هیسترکتومی در موارد انتخابشده
آیا خونریزی غیرطبیعی همیشه سرطان است؟
خیر.
بیشتر موارد به علت مشکلات خوشخیم مانند اختلالات هورمونی، فیبروم یا پولیپ ایجاد میشوند. با این حال، خونریزی بعد از یائسگی یا خونریزی غیرطبیعی در زنان بالای ۴۵ سال باید حتماً بررسی شود تا احتمال سرطان رد شود.
آیا خونریزی شدید باعث کمخونی میشود؟
بله.
خونریزیهای شدید و طولانیمدت میتوانند باعث کمبود آهن و کمخونی شوند که علائمی مانند:
خستگی
ضعف
تپش قلب
تنگی نفس
کاهش تمرکز
ایجاد میکنند.
سوالات متداول
آیا استرس باعث خونریزی غیرطبیعی میشود؟
بله. استرس شدید میتواند تخمکگذاری را مختل کرده و باعث نامنظمی قاعدگی شود.
آیا فیبروم همیشه نیاز به جراحی دارد؟
خیر. بسیاری از فیبرومها فقط تحت نظر قرار میگیرند و تنها در صورت ایجاد علائم یا بزرگ شدن نیاز به درمان دارند.
آیا خونریزی بعد از یائسگی طبیعی است؟
خیر. هر مقدار خونریزی پس از یائسگی غیرطبیعی است و باید در اسرع وقت بررسی شود.
جمعبندی
خونریزی غیرطبیعی رحم یکی از شایعترین مشکلات زنان است که علل متعددی از اختلالات هورمونی تا بیماریهای ساختاری رحم دارد. تشخیص دقیق علت و درمان بهموقع، از بروز کمخونی، کاهش کیفیت زندگی و تأخیر در تشخیص بیماریهای مهم جلوگیری میکند. اگر دچار تغییر در الگوی قاعدگی یا خونریزی غیرطبیعی شدهاید، مراجعه به متخصص زنان بهترین راه برای تشخیص و درمان مناسب است.
